Çocukların onurunu bir sosyal medya gösterisine dönüştürmek, iyilik değildir. Bazen insanın ne yaptığı kadar, yaptığını nasıl sunduğu da çok şey anlatır.
Sosyal medya çağında herkesin bir sahnesi, herkesin bir izleyicisi, herkesin de kendisini göstermek için geliştirdiği bir yöntemi var. Ne yazık ki bazıları için görünür olmak, değerli olmaktan; gündem olmak ise toplumsal sorumluluk taşımaktan daha önemli hâle gelmiş durumda.Son günlerde devlet koruması altındaki çocuklarla ilişkilendirilen kullanılmış çorapların satışa çıkarılacağı yönündeki bir sosyal medya paylaşımı ve ardından Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yaptığı açıklama, tam da bu meselenin üzerinde düşünmemiz gerektiğini gösteriyor.
Öncelikle şu ayrımı yapalım: Bir insanın yardım etme niyeti taşıması başka, yardım ettiği kişilerin onurunu koruyabilmesi bambaşka bir meseledir. İyi niyet, her davranışın otomatik olarak doğru olduğu anlamına gelmez. Hele ki söz konusu çocuklarsa…Çünkü çocuklar, yetişkinlerin sosyal medya hesaplarına etkileşim kazandıracak birer içerik nesnesi değildir. Onların yaşantıları, geçmişleri, ihtiyaçları ve mahremiyetleri bir fenomenin popülerlik stratejisine malzeme edilemez.
Bir çocuğun giydiği eski çorap, sizin için içerik olabilir; o çocuk için ise bir hatıradır, bir yaşantıdır, bir mahremiyet alanıdır.
Üstelik burada üzerinde durulması gereken çok daha önemli bir mesele var: Devlet koruması altındaki çocukların kullanılmış eşyalarının satışından elde edilecek gelirle ilişkilendirilmesi ve bu sürecin bir yardım gösterisi şeklinde sunulması, çocukların toplumsal algıda nasıl konumlandırıldığı sorusunu beraberinde getiriyor.Bir çocuğa yardım etmek için onun yoksunluğunu sergilemek zorunda değilsiniz. Bir çocuğun hayatına dokunmak için onun geçmişini vitrine koymanız gerekmiyor. İyilik yapmak, iyilik yapılan kişinin mahremiyetini ve haysiyetini koruyabilme becerisini de gerektirir.
Çocukların eski eşyalarını satmak üzerinden iyilik anlatısı kurmak, iyiliğin kendisini de tartışmalı hâle getirir.
Bir de işin sosyal medya fenomenliği boyutu var.Popülerlik algısının insanlara kazandırdığı en tehlikeli yanılgılardan biri, çok takipçiye sahip olmanın her konuda söz söyleme, her konuda karar verme ve her davranışı meşrulaştırma yetkisi verdiğini düşünmektir.
Oysa takipçi sayısı pedagojik yeterlilik değildir. Beğeni sayısı etik donanım değildir. Milyonlara ulaşabilmek, milyonlara karşı sorumluluk taşıyabilmenin garantisi hiç değildir.
Çocuk gelişimini, çocuk haklarını, mahremiyeti ve sosyal hizmetlerin hassasiyetlerini bilmeden çocuklar adına bir gösteri düzenlemeye kalkışmak, iyi niyetle açıklanabilecek kadar basit bir iletişim kazası değildir. En azından sonuçları bakımından çok daha ciddi bir toplumsal sorumluluk gerektirir.
Ancak burada bir başka tehlikeye de dikkat çekmek gerekiyor: Bu tür davranışları eleştirirken çocukları yeniden incitecek bir dil üretmemek zorundayız. Çünkü çocukların örselenmeyeceği anlamına gelmez. Bir yetişkinin yanlış davranışı, çocukların yeniden rencide edilmesine gerekçe oluşturamaz.
Çocukların onurunu korumak, yalnızca onları koruma altına almakla değil, onlar hakkında konuşurken de onurlarını gözetmekle mümkündür.
Şimdi asıl söylemek istediğim noktaya gelelim:
Devlet korumasındaki çocukların giyip eskittiği o çoraplar, benim gözümde herhangi bir sosyal medya popülerliğinden, herhangi bir etkileşim rakamından ve herhangi bir gösterişli yardım anlatısından çok daha değerlidir.Çünkü o çoraplar bir çocuğun yaşamının parçasıdır. Belki bir oyun gününe, belki okul yoluna, belki de sıradan ama kendisine ait bir çocukluk anısına eşlik etmiştir.Bir çocuğun kullandığı eşyaya değer biçerken, önce o çocuğun insanlık onurunu hesaba katmak gerekir.
Kimse çocukların yaşantısını kendi kişisel markasının reklam alanına dönüştürme hakkını kendinde görmemelidir. Çocuklar üzerinden görünürlük kazanmak kolay olabilir; asıl mesele, görünür olurken hangi değerleri ayaklar altına aldığınızı fark edebilmektir.Bakanlığın 5 Kasım 2026 tarihli açıklamasında, söz konusu paylaşım hakkında suç duyurusunda bulunulduğu, içeriğin kaldırılması ve engellenmesinin talep edildiği belirtiliyor. Ayrıca paylaşımda alıcı olarak gösterilen vakfın Bakanlık bünyesinde bulunmadığı ve ayrı bir tüzel kişiliğe sahip sivil toplum kuruluşu olduğu ifade ediliyor.Bu açıklama, meselenin yalnızca bir sosyal medya tartışması olmadığını; kurumsal kimlik, çocuk hakları, mahremiyet ve kamu sorumluluğu boyutlarının da bulunduğunu ortaya koyuyor.
Burada hukuki sürecin sonucunu beklemek elbette gerekir. Ancak hukuki sürecin tamamlanmasını beklemek, toplumsal ve etik eleştiri yapmamıza engel değildir.
Ve son olarak…Bir çocuğun eski çorabını satmadan da yardım edebilirsiniz. Bir çocuğun hikâyesini anlatmadan da iyilik yapabilirsiniz. Bir çocuğun geçmişini sergilemeden de topluma fayda sağlayabilirsiniz.Hatta bazen yapılabilecek en büyük iyilik, o çocuk hakkında hiçbir şey paylaşmamaktır.Çünkü çocukların korunmaya ihtiyacı olduğu kadar, yetişkinlerin de kendilerini sınırlamayı öğrenmeye ihtiyacı var. Unutmayalım: Çocuklar sizin popülerlik yolculuğunuzun basamağı değildir. Onların hayatı sizin içerik takviminiz, mahremiyeti sizin reklam stratejiniz, yaşantıları da sizin etkileşim malzemeniz olamaz.Bir çift eski çorabın üzerinden gündem olmak mümkün olabilir. Fakat bir çocuğun onurunu koruyabilmek, gerçek toplumsal olgunluk gerektirir.
Ve bazı değerlerin fiyat etiketi yoktur.Çocukların onuru da bunlardan biridir.
