Pazartesi , 17 Şubat 2020
Riskli bebek: Zamana karşı bir savaş

Riskli bebek: Zamana karşı bir savaş

Fizyoterapist Anıl Soykan, “Mümkün olan en erken dönemde fizyoterapi ve rehabilitasyon yaklaşımlarının önemi, gün geçtikçe bilimsel araştırmalar ile daha çok kanıtlanmaktadır. Özellikle riskli bebeklerde olabilecek en erken dönemde erken müdahale programlarına başlanması gerekmektedir” dedi.

FATMA NUR ÇANKAYA

Fizyoterapist Anıl Soykan, “Gebelikte, doğum sırasında ya da doğum sonrasında yaşanabilecek sorunlara bağlı olarak birçok açıdan gelişim geriliği görülebilecek bebeklere “riskli bebek” denir” dedi.

Soykan, “Riskli bebek; özellikle 37 haftanın altında doğan ve/veya doğum haftasına göre düşük doğum ağırlığına sahip bebekleri kapsayacak bir tanımdır. Doğum haftası ve doğum ağırlığı ne kadar düşükse bu risk oranı o kadar artmaktadır. Riskli bebeklerin, risk grubu düzeyi göz önüne alınarak düzenli aralıklarla takibi önemlidir. Pediatrik nöroloji uzmanı; Genetik uzmanı; Pediyatrik konuşma terapisti; Pediatrik endokrinoloji uzmanı; İlgili Cerrah (Çocuk cerrahı, beyin cerrahı, ortopedist, vs); Pediatrik kardiyoloji uzmanı gibi hekim grubunun değerlendirme ve takip yöntemlerinin yanı sıra alanında uzman Fizyoterapistler tarafından da uygulanan değerlendirme testleri (Gms,IMP,TIMP) sayesinde en erken dönemde risk düzeyi belirlenebilmektir. Yeterli eğitim ve klinik tecrübeye sahip fizyoterapistler riskli bebeğin değerlendirilmesinde çok önemli bir yere sahiptir. Lisans sonrası alınacak özel eğitimler sayesinde bu değerlendirme testleri bebekte problemlerin tanımlanmasında, ihtiyacı olan bebeklerin belirlenmesinde, risk altındaki bebeklerin takibinde ve tedavi programının etkinliğini kanıtlamada kullanılır. Bebeğin nörolojik açıdan gelişiminde bir problemle karşılaşıldığında önemli olan en erken dönemde rehabilitasyon sürecine başlanılmasıdır. Güncel araştırmalar ve çalışmalar erken dönemde beyinde çok hızlı bir yenilenme ve öğrenme sürecinin varlığını ortaya koymaktadır. Çünkü beynin kendi kendini yeniden şekillendirebilme yeteneği (Nöroplastisite) özellikle en yoğun ilk 4 ayda olmaktadır. Bu kritik dönemde bebeğe verilen yerinde ve uygun dokunuşlar ile ileride oluşabilecek problemler önlenebilmektedir ya da en aza indirgenebilmektedir. Ayrıca nörolojik açıdan bir sorun olmasa bile riskli bebeklerde gelişimsel açıdan yaşıtlarından geri kalma riski bulunmaktadır. Yenidoğan yoğun bakım servislerinde, fizyoterapi merkezlerinde ve ev programları ile fizyoterapistler rehabilitasyon sürecini belirlerler. Erken dönem rehabilitasyon sürecinin en büyük kısmını ”aile eğitimi” oluşturur. Ailelere riskli bebekleri konusunda bu alanda uzman terapistler tarafından gösterilecek günlük yaşam aktivitelerinde (beslenme, kişisel bakım vb) kullanabilecekleri uygun pozisyonlama, tutuş gibi düzenlemeler sayesinde bebeğin rehabilitasyon süreci düzenlenir. Ayrıca Nöro gelişimsel Tedavi (Bobath) yaklaşımı alanında eğitim almış uzman terapistler tarafından uygulanacak fasilitasyon teknikleri ile bebekte bir patolojinin yerleşmesi önlenmeye ve düzgün hareket bebeğe öğretilmeye çalışılır. Nörogelişimsel Tedavi (Bobath) yaklaşımı ülkemizde de olmak üzere tüm dünyada en fazla geçerliliği olan, alanında eğitim almış uzman fizyoterapistler tarafından uygulanabilen, en etkili erken dönem fizyoterapi yöntemidir. NGT yaklaşımında amaç; riskli bebekte uygun tutuş, pozisyonlama ve özel fasiltasyon teknikleri ile bebeğin tonusunu mümkün oldukça normal hale getirmek, normal hareketi uyararak normal motor hareketlerin öğretmek, fonksiyonel kapasitenin arttırmak, vücut düzgünlüğünü sağlayarak ilerde oluşabilecek kas-iskelet sistemi problemlerinin önlemek, beslenme ve solunumun düzeltilmesini sağlamak ve aile eğitiminin verilmesidir. Riskli bebeğin gelişiminde alanında uzman fizyoterapistler tarafından kullanılan ve aileyle işbirliği içerisinde uygulanan uygun uyaranlar önemli olduğu kadar, dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta patolojiye yol açabilen yanlış verilen uyaranlar ve geç kalınmış rehabilitasyon sürecidir” diye konuştu.