Pazartesi , 13 Ocak 2020
Çiçek gibi röportajlar… “DİLEK ER ŞENTÜRK’LE YARATICI DRAMA ÜZERİNE…”

Çiçek gibi röportajlar… “DİLEK ER ŞENTÜRK’LE YARATICI DRAMA ÜZERİNE…”

Gazetemiz köşe yazarlarından Kerem Çiçek, bu hafta Dilek Er Şentürk’le, yaratıcı drama üzerine bir söyleyişi yaptı. Drama eğitmeni ve Çağdaş Drama Derneği Mersin Temsilcisi olan Şentürk, “Yaratıcı drama hayatın provasıdır. Çünkü drama yaşamla iç içedir” dedi.

KEREM ÇİÇEK

ÇİÇEK: Merhaba, kendinizi tanıtır mısınız?

 ER ŞENTÜRK: Merhaba, Sınıf öğretmeniyim, yaratıcı drama eğitmeniyim ve Çağdaş Drama Derneği Mersin Temsilcisiyim. Çocuk hakları üzerine çalışmalarımı sürdürüyorum.

ÇİÇEK: Öncelikle İnci SAN hocamız “ Yaratıcı drama hayatın provasıdır.” Diyor. Bu cümleden yola çıkarak soracak olursak sizin için drama nedir?

ER ŞENTÜRK:  İnci Hoca’nın sözlerinden yola çıkarak drama benim için de benzer anlam ifade etmekte. Hatta yaratıcı drama atölyelerine katılan herkesi kapsayabilir bu tanım. Çünkü drama yaşamla iç içedir. Yaşantılardan yola çıkarak drama süreci yapılandırılır ve süreçte edinilen kazanımlar da yaşama aktarılarak bilgi ve deneyim anlam bulur.

ÇİÇEK: Mersinde Çağdaş Drama Derneği temsilciliği yeniden hayat buldu.  Mersin’de derneğin yürütücülüğünü siz üstlendiniz. Dernek ve Mersin’de yapılacak çalışmalardan önce bizlere biraz Drama hakkında bilgi verebilir misiniz? Nasıl ortaya çıktı, tarihi, Türkiye’deki yeri vb ayrıntılarla…

 ER ŞENTÜRK: Dramanın,sözcük kökü olarak, bol ve akışkan kaynak suyu yanında kurulan yerleşim yeri anlamındaki kullanımı, devinime ve eyleme yöneliktir. Devinim, zaman içinde durum değiştirme anlamındadır ve bu anlam, drama sözcüğünün kökü olan Dran, ile aynı anlamı taşır. Drama, içinde eylem olan, bir ya da birden çok insanın birbirleriyle, doğayla ya da başka nesnelerle etkileşerek yaşadıkları içsel ve dışsal devinimler ve onların yaşam durumlarını geniş ölçüde içeren etkinliklerdir. Drama aynı zamanda sahnede oynanmak üzere konuşmalar, hareketler, çatışmalarla gelişen ve sonuçlanan bir kimsenin, katılanlara anlamlı bir şey yapması, çeşitli tasarımların eyleme dönüştürülmesi halidir. Drama sözcüğü içinde eylem olan her türlü etkinliği içerir.

             Yaratıcı damanın gelişiminde 18. yüzyılda gelişen ve sanatı olduğu kadar eğitimi de etkileyen romantizmin etkisi bulunur. Eğitimde yaratıcı drama, bu dönemde üzerinde konuşulmaya başlayan ilerici eğitim hareketleri sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu hareketlerin temelinde öğrenenin merkeze alındığı, onun duygularının artık önemli olduğu ve kişisel amaçların belirlenmesinde yine insanın gerçek duygularının rolü olduğu düşüncesi yatar. Eğitim anlayışları öğreneni merkeze alırken onun aynı zamanda duygularını, öznel yaşamını da bir kenara atmaz. Bolton (1985)’ a göre 1870’lerden başlayarak eğitimde yapılan yenilikler “Çocuk merkezli eğitim” kavramının dönüşümünü sağlamıştır. İngiltere’de drama alanı ile ilgilenenlerin çoğu aynı zamanda drama anlayışının eğitime yerleşmesini de sağlayan ilk önderler olarak yeni eğitim akımlarında da yerlerini almışlardır.

                 Eğitimde drama, İngiltere üzerinden Avrupa’da ve Kuzey Avrupa ülkelerinde özellikle Dorothy Heatcote’un uluslararası atölye çalışmaları ile İngilizce konuşan diğer ülkelere de yayılmış, okulların eğitim programlarında yer almıştır. Harriyet Finlay Johnson’ın ise dramayı okul binası içinde yamaya başladığı tarih 1904’tür. Johnson’ın oyunun sınıfta oynanabileceği konusunda hiçbir kuşkusu yoktur. 1904’te Johnson’ın “Dramatik Yöntem” i ders programının önemli bir parçası olur.

          Yaratıcı dramanın dünyadaki öncüleri: Harriyet Finlay Johnson,Henry Caldwell Cook,Peter Slade, Brian Way, Dorothy Heathcote, Gavin Balton, Winifred Ward

           Türkiye’de yaratıcı dramanın öncüleri: Selehattin Çoruh, Emin Özdemir, Tamer Levent, İnci San

ÇİÇEK: Drama bir yöntemdir. Eğitimde drama, drama, yaratıcı drama vb. kavramlarla da anılıyor. Ayrımları nelerdir, ya da var mıdır?

ER ŞENTÜRK: Drama, içinde eylem olan, bir ya da birden çok insanın birbirleriyle, doğayla ya da başka nesnelerle etkileşerek yaşadıkları içsel ve dışsal devinimler ve onların yaşam durumlarını geniş ölçüde içeren etkinliklerdir.

          Yaratıcı drama, bir grubu oluşturan üyelerin yaşam deneyimlerinden yola çıkarak, bir amacın, düşüncenin, doğaçlama, rol oynama vd. tekniklerden yararlanarak canlandırılmasıdır. Bu canlandırma süreçleri deneyimli bir eğitmen eşliğinde yürütülürken kendiliğindenliğe (spontaniteye), şimdi ve burada ilkesine, “-mış” gibi yapmaya dayalıdır ve yaratıcı drama, oyunun genel özelliklerinden doğrudan yararlanır.

            Eğitimde yaratıcı drama; her hangi bir konuda, doğaçlama, rol oynama gibi tekniklerden yararlanarak, bir grupla ve grup üyelerinin birikimlerinden, yaşantılarından yola çıkarak canlandırmalar yapmaktır. Herhangi bir olay, olgu, soyut-somut bir durum, bir gazete haberi, bir karikatür, yazının (edebiyatın) tüm türleri, yarım bırakılmış herhangi edebi bir metin, bir yaşantı, anı, fotoğraf, bir ders konusu, yaratıcı dramada işlenecek konuyu rahatlıkla oluşturabilir. Yaratıcı Drama, yaparak ve yaşayarak öğrenme olarak da tanımlanır.

                Burada yaratıcı dramanın amaçlarından bazılarını eklemek istiyorum.  Yaratıcı drama,  Yaratıcılık ve estetik gelişimi sağlayan, Eleştirel düşünme yeteneği geliştiren,  Sosyal gelişim ve birlikte çalışma becerisi geliştiren, İletişim becerileri, Moral değerleri geliştirme, Kendini tanıma, Problem çözme, dinleme ve dil becerilerini geliştirme, Sanat anlayışı ve ruhunu kazandırma, Hayal gücünü geliştirme gibi amaçlara hizmet ediyor. Elbette daha fazlası da var…

ÇİÇEK: Yaratıcı dramanın kullanım alanından bahsedebilir misiniz?

ER ŞENTÜRK: Okulöncesi yaşlardan başlayarak herkesin katılabildiği yaratıcı drama, yöntem ve araç olarak pek çok alanda kullanılabilmektedir. Bu alanlar arasında, eğitim bilimleri, psikolojik danışma ve rehberlik, sosyal hizmetler, sokak çocukları, işitme-görme-zihinsel-konuşma-otizmli engelli çocukların eğitimlerinde, kültürler arası çalışmalarda, ev kadınlarına yönelik çalışmalarda vb. alanlarda kullanılmaktadır. Şunu söylemek mümkündür, insanın insanla etkileşimde bulunduğu her alan, yaratıcı dramanın kullanımına uygundur.

ÇİÇEK: Drama yöntemi, hayatımıza yeni giren bir kavram değil aslında ancak yakın zamanda toplumsallaşıp kendini fark ettiriyor. Bu sebeple tiyatro başta olmak üzere birçok disiplinle karıştırılıyor. Tiyatro sanatını başat alarak farklara eğilmemiz mümkün mü?

ER ŞENTÜRK:  Evet mümkün; Yaratıcı drama tiyatro değildir; ancak tiyatro tekniklerinden yararlanır. Çalışmalarında tıpkı bir tiyatro ürününün sahneye konuş süreçlerinde yaşandığı gibi, katılımcılar doğaçlama, rol oynama, oyun oynama gibi belli bir atmosferi yaşamaktan duyulan hazzı yaşar ve paylaşırlar; ancak tiyatroda olduğu gibi bir oyunun sergilenme zorunluluğu yaratıcı dramada yoktur. Yaratıcı drama yazılı metne dayanmaz, sahneye konmaz. Tiyatronun bileşenleri; oyuncu, seyirci, oyun metni, sahne, dekor, kostüm, makyaj, ışık, müzik ve ses, sahne tasarımcısı, yönetmen/rejisör iken, yaratıcı dramanın bileşenleri; lider/eğitmen, grup, mekân ve konudur.  Hatta bu konu üzerine İnci SAN hocamızın yayımladığı bir “ Tiyatroya rağmen yaratıcı drama” makaleyi YADER’den ulaşabilir okuyabilirsiniz. Yanlış hatırlamıyorsam ilk sayıda olması gerekiyor.

ÇİÇEK: Bizlere Çağdaş Drama Derneği ve bünyesinde çıkan dergiden bahsedebilir misiniz?

    “Derneğin bütün bu çalışmalarda ulaşmak istediği uzak hedefi yaratıcı drama yoluyla daha yaratıcı, çağdaş, demokratik, empati becerisi gelişmiş, kendi ile başkaları ile barışık, eleştirel düşünebilen, paylaşımcı bireyleri estetik bir kaygı bütünlüğünde yetiştirmek ve katkıda bulunmaktır.”

ER ŞENTÜRK:  Çağdaş Drama Derneği; Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı emekli öğretim üyesi Prof. Dr. İnci San ve Devlet Tiyatrosu sanatçısı Tamer Levent ve bir grup eğitim, eğitim bilimleri, sanat, sanat eğitimi alanlarında çalışan kişiler tarafından 5 Mart 1990 yılında kurulmuştur. 

           Derneğin temel amacı, yaratıcı dramayı tiyatro, eğitim ve sosyal yaşamda bir disiplin ve yöntem olarak geliştirmek ve yaygınlaştırmaktır. Bu amacı gerçekleştirebilmek için eğitim ve tiyatro ilişkisine odaklanan Derneğimiz, seminer, kurs, yayın, konferans, danışmanlık vb. akademik düzeyde bilimsel araştırma ve projeler gibi ulusal ve uluslararası etkinlikler yapmakta, üniversite dâhil hemen her eğitim basamağında bulunan öğretmen ve öğretim elemanlarına hizmet içi eğitimler vererek alana yaratıcı drama eğitmeni/lideri yetiştirmektedir.  Her yıl çağdaş drama derneği tarafından uluslar arası yaratıcı drama kongresi düzenlenmektedir. Bu sene 31. Yaratıcı drama kongresi “  GEÇMİŞTEN GELECEĞE İLMEK İLMEK” temasıyla Pamukkale Üniversitesi’nde/ Denizli’de yapılması planlanıyor.

       Çocuk, ergen, yetişkinlere yönelik olarak da yaratıcı drama atölyeleri organize eden Derneğimiz, eğitimci, öğretmen, polis, ev kadınları, mühendis, avukat, sağlık çalışanları, çeşitli sendika üyeleri, turizm alanında çalışanlar gibi pek çok farklı grup ile de yaratıcı drama eğitim ve kurslarını düzenlemektedir. Derneğin bütün bu çalışmalarda ulaşmak istediği uzak hedefi yaratıcı drama yoluyla daha yaratıcı, çağdaş, demokratik, empati becerisi gelişmiş, kendi ile başkaları ile barışık, eleştirel düşünebilen, paylaşımcı bireyleri estetik bir kaygı bütünlüğünde yetiştirmek ve katkıda bulunmaktır.

      Derneğimizin merkezi Ankara’dadır ve Türkiye çapında şube ve temsilciliklere sahiptir. İstanbul, İzmir, Eskişehir’de şubelerimiz; Adana, Amasya, Antalya, Artvin, Burdur, Bursa, Denizli, Edirne,  Erzincan, Hatay, Karabük, Kayseri, Kocaeli, Muğla, Mersin, Niğde,  Sakarya,  Şanlıurfa ve Trabzon’da da temsilciliklerimiz bulunmaktadır.

         Yaratıcı Drama Dergisi (YADER) ise;  Çağdaş Drama Derneği tarafından yayımlanmakta olan YADER, yaratıcı drama üzerine dünyada yayımlanan uluslararası birkaç hakemli dergiden biridir. Dergide; eğitim bilimlerinde yaratıcı drama, tiyatro, eğitimde tiyatro, çocuk tiyatrosu, çocukların tiyatrosu, oyun, doğaçlama, aktif öğrenme, psikodrama, dans, çocuk ve gençlik edebiyatı gibi sanat ve kültür alanları ile ilgili yazılara yer verilmektedir.

        Yaratıcı Drama Dergisi’nin temel amacı, kuramdan uygulamaya yaratıcı drama ile ilgilenenlerin bilimsel düşüncelerini paylaştıkları ortak bir platform oluşturmak ve alan yazınına katkıda bulunmaktır. Yaratıcı Drama  Dergisi;  eğitim, tiyatro ve diğer sanatlarda yaratıcı drama alanında çalışan bilim insanları, öğrenciler, öğretmenler ve ilgili kuruluşlara yönelik, bilimsel ve etik kurallara uygun bir şekilde çalışmayı esas alır.

ÇİÇEK: Çağdaş Drama Derneği Mersin temsilciliği olarak şehrimize renk katacak etkinliklere başladınız. Bunlar nelerdi, önünüzde nasıl projeler var?

            “ Önümüzdeki dönemde etkinliklerimiz ise şöyle olacak; 4 Ocak 2020’de Dr. İhsan METİNNAM liderliğinde “ Distopik Düşünme Temelli Dramatik Yapı Oluşturma ” başlıklı konulu atölyemiz gerçekleşecek. Ardından belirli aralıklarla eğitmenlerimizi davet ederek farklı başlıklarda konulu atölyeler planlayıp kendimizi geliştirmeye devam edeceğiz”

ER ŞENTÜRK: Temsilcilik görevini yeni aldık; ancak tabi ki öncesi de var. Önceki yıllarda aşama eğitimleri verilmiş, konulu atölye yapılmış ve yaratıcı drama günleri yapılmıştı. O dönemde emeği geçen pek çok arkadaşımız var. Onlara teşekkürü borç bilirim. Bir süredir bu çalışmalara mola verilmişti ancak son bir yıldır aktif olarak faaliyet gösterdik. Farklı başlıklarda konulu atölyeler yaptık.

                 Konulu atölye başlıklarımız ve eğitmenlerimiz şöyle: Bilim Uzmanı Nevin GÜMÜŞ liderliğinde, “ Çocuk Kitaplığından Sınıfa ” başlıklı konulu atölye, Prof. Dr. Ali ÖZTÜRK liderliğinde, “ Beden-Müzik-Drama ”  başlıklı konulu atölye, Dr. Öğretim Üyesi Nami Eren BEŞTEPE liderliğinde, “ Müze Eğitimi ve Yaratıcı Drama İlişkisi Sergilerde Olabilirlikleri Görmek ve Anlam Üretmek ”  başlıklı konulu atölyeler düzenledik.

               Önümüzdeki dönemde etkinliklerimiz ise şöyle olacak;4 Ocak 2020’de Dr. İhsan METİNNAM liderliğinde “ Distopik Düşünme Temelli Dramatik Yapı Oluşturma ” başlıklı konulu atölyemiz gerçekleşecek. Ardından belirli aralıklarla eğitmenlerimizi davet ederek farklı başlıklarda konulu atölyeler planlayıp kendimizi geliştirmeye devam edeceğiz. Masa başı çalışmalar yapıp, kuramsal olarak da alanı öğrenmeye devam edeceğiz. Temel aşama Yaratıcı Drama Eğitimimizi tamamladık. Ardından 2. Aşama eğitimini ve tekrar temel aşama eğitimini açıp, 5 aşamalı eğitim programımızı planlayarak yaratıcı drama eğitmenleri yetiştirmeye devam edeceğiz.

                  Altı eğitmenimiz Milli Eğitim Bakanlığı’nın başlattığı Eğitici Eğitimi programına dâhil olarak eğitim almakta ve Mersin’de İl Milli Eğitim Müdürlüğü görevlendirmesiyle hizmet içi drama eğitimi vermektedirler. Yenişehir, Toroslar ve Anamur olmak üzere 3 ilçede 134 öğretmene eğitim verildi. Yanı sıra derneğimizin 5 aşama eğitimini tamamlayan eğitmenlerimiz İl Milli Eğitim bünyesinde Öğretmen Akademisi Projesi kapsamında öğretmenleri yaratıcı drama yöntemi ile tanıştırmaktadırlar. Eğitmen arkadaşlarımız ve kursiyerlerimiz aynı zamanda belediyeler, köy okulları ve davet edilen farklı kurum ve kuruluşlarda gönüllü eğitimler vermeye devam etmektedir.  Bizler sadece öğretmen grupları ya da adayları ile değil, çocuklarla, ev hanımları ile farklı meslek grupları ve dezavantajlı gruplarla çalışmaya hazırız. İlerleyen dönemlerde gönüllü atölye birimleri oluşturmayı da planlarımız arasına aldık.

ÇİÇEK: Şehrimizde drama seven, ilgi duyan, işine katan birçok alandan insan var. Öğretmenlerimiz ise bu noktada önemli bir yerde duruyor. Çağdaş drama derneği temsilciliği olarak, eğitim öğretimde drama yönteminin benimsenmesi ve doğru kullanılması üzerine hedeflenen bir çalışma var mı, varsa anlatabilir misiniz?

ER ŞENTÜRK:    Bunun için öğretmenlerle hizmet içi eğitimlerde buluşmaya devam edeceğiz. Milli Eğitim Bakanımız Sayın Ziya SELÇUK’ un başlattığı Eğiticilerin Eğitimi programı ile bizler 3 Modülden oluşan formatörlük eğitimi alıyoruz. Buna istinaden de öğretmenleri İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün görevlendirmesi ile 30 saatlik bir program kapsamında Eğitimde Darama Yöntemi ile tanıştırıyor, farkındalık oluşturuyoruz. Yöntemin etkililiğini fark eden öğretmenlerimiz okullarında, sınıflarında uygulamalara başlıyor, bizlerle ve birbirleri ile paylaşıyorlar.  Bakanlığın hedefi tüm öğretmenleri bu programla drama eğitiminden geçirmek ve çocukların öğrenme yaşantısında dramayı aktif hale getirmek. Biz de Çağdaş Drama Derneği eğitmenleri olarak destek isteyen tüm öğretmenlerimizin yanındayız.

ÇİÇEK: Eğitim öğretim sahası dışında drama yöntemi sanat içerisinde de yaygın. Sanatın neredeyse her kolunda eğitim mevcut ve bu eğitim drama yöntemiyle başlatılıyor. Mersindeki sanat kurumlarıyla bu yönde çalışmalar mevcut mu?

 ER ŞENTÜRK:  Pencere Sanat ve Sokak Kitapevi bize bu anlamda destek verdi. Konulu atölyelerimizi ve küçük toplantılarımızı yapmamıza imkân sağladılar. Mersin Tiyatro ve Yaratıcı Drama Derneği ve Mersin Tiyatro Derneği’nin desteklerini almaktayız. Geçtiğimiz yıl Özel Uğur Okulları, bu yıl ise Özel Çukurova Okulları bize kapılarını açarak destek olmaktadırlar.

ÇİÇEK:   Son olarak sağlıklı bir iletişim, etkileşim için anne babalar ve çocuklar için drama neden gereklidir? Onlara önerileriniz nelerdir?

ER ŞENTÜRK: Oyun, çocuğu her anlamda sağlıklı kılar. Drama problem çözme becerisini, sosyal etkileşimi, fiziksel gelişimi,  grupla çalışabilme becerisini,  yaratıcılığını, hayal gücünü, empatiyi,  güveni,  özgüveni, estetik bakışı, sanat anlayışını, etkili iletişim becerisini geliştirir. Bu nedenle çocukların erken yaşlardan itibaren yaratıcı drama ile tanışmasını ve hatta anne babaların da yaratıcı drama atölyelerine katılmalarını öneriyorum.

ÇİÇEK: Çok teşekkür ederim. Tahminimce diğer şehirlerimizde yaratıcı dramanın yarattığı etki Mersinde de kendine yer bulacak. Elbette bunu sizlerle birlikte oluşturmak hepimizin isteği olmalı. Toparlamak adına şöyle demek mümkün herhalde; önceden çalışmaları birçok yaratıcı drama eğitmeni yürütüp burada bir alt yapı hazırladı. Şimdi Çağdaş Drama Derneği temsilciliği olarak yaratıcı dramayı şehrimizde daha da etkin kılmaya çalışacağız.  Son olarak okuyuculara duyurularımızı aktaralım;

  • Çağdaş drama derneği yaratıcı drama eğitmen eğitimi Temel aşama ve 2. Aşama kurları başladı.
  • 4 Ocak 2020’de Dr. İhsan METİNNAM liderliğinde “ Distopik Düşünme Temelli Dramatik Yapı Oluşturma ” başlıklı konulu atölyemiz gerçekleşecek.
  • Çağdaş drama derneği bu sene yapılacak kongreyi “ GEÇMİŞTEN GELECEĞE İLMEK İLMEK” temasıyla Pamukkale Üniversitesi’nde düzenliyor. Ayrıntılara internet sitelerinden ulaşılabilir.

ER ŞENTÜRK: Ben de sizlere çok teşekkür ederim. Son bir iki notu da ben aktarayım. Bizler her çarşamba günü Sokak Kitap ve Kahve evinde 18.00-21.00 arası kuramsal paylaşımlar yapmak üzere toplanıyoruz. Herkesi bu toplantılarımıza bekliyoruz. Etkinliklerimizin duyuruları için; 

Cddmersintemsilciligi, instagram hesabından ya da cddmersintemsilciligi@gmail.com adreslerimizi ziyaret edebilir, bizlere ulaşabilirler.